Pojedyncze grzyby owocnikowe na trawniku nie są jeszcze problemem, chociaż to sygnał ostrzegawczy, że warunki nie są optymalne dla trawy. Poważniej robi się, gdy występują w dużej liczbie i układają się w formie kręgów. Nie tylko obniżają walory dekoracyjne trawnika, lecz dodatkowo pogarszają przepuszczalność podłoża. Dlatego należy zareagować od razu po rozpoznaniu symptomów. Jak zlikwidować czarcie kręgi na trawniku?
Czarcie kręgi na trawniku – jak je rozpoznać?
Czarcie kręgi są traktowane jako choroba na trawniku. Wywołują je grzyby podstawkowe. Objawy mogą mieć różną formę, gdyż powodują je różnorodne gatunki grzybów. Szacuje się, że za ich występowanie odpowiada około 60 gatunków, w tym muchomory i purchawki. Trzy podstawowe formy czarcich kręgów:
1 – Na trawniku w losowych miejscach występują po dwa równoległe, nieregularne kręgi. Nie zachodzą na siebie, ale stykają się. Ich „obwódki” tworzy strefa obumarłej trawy. W podłożu znajduje się biała grzybnia o zapachu pleśni.
2 – Powstają ciemnozielone kręgi, z bujniej rozwiniętą darnią, a bez śladów obumierania trawy. Co więcej, trawa jest lepiej rozwinięta, gdyż korzysta z azotu, który jest mineralizowany przez grzyby podczas rozkładania materii organicznej. Zdarza się, że w czarcich kręgach występują grzyby owocnikowe. Ta forma jest mało szkodliwa dla roślin. Trawnik traci wygląd jednolitego dywanu.
3 – Występują kręgi owocników grzybów kapeluszowych. Nie niszczą trawnika.
Porada eksperta dr Trawnik: Proces powstawania czarcich kręgów przebiega powoli, przez lata – stopniowo jest ich coraz więcej. Mogą też znikać na 1-2 sezony, a później znów pojawiać się. Mają średnicę kilkudziesięciu centymetrów, ale mogą być większe, sięgające 3-5 m. Zwalczanie jest o tyle trudne, że należy dotrzeć do źródeł, czyli zlikwidować warunki sprzyjające rozwojowi grzybów odpowiedzialnych za chorobę. Duże znaczenie ma profilaktyka, w tym coroczne wykonywanie zabiegów regeneracyjnych na trawniku.
Co jest przyczyną występowania czarcich kręgów?
Przyczyny: Czarcie kręgi wywoływane przez grzyby najczęściej pojawiają się terenie…„trudnym” dla trawy, w podłożu nadmiernie przepuszczalnym: piaszczystym i jałowym. W takich warunkach grzybnia penetruje glebę najgłębiej (średnio do 30 cm). Czarcim kręgom sprzyja zaniedbanie trawnika – brak regularnego koszenia, nawadniania i zalegająca warstwa filcu. Częściej stają się widoczne po okresach suszy. Największe zagrożenie zachodzi w miejscach zadrzewień i dawnych siedlisk leśnych.
Skutki: Czarcie kręgi zawsze powodują obniżenie estetyki trawnika, niezależnie od formy. Mogą także zmniejszać przepuszczalność podłoża, co z kolei stwarza przyjazne warunki dla mchu. W skrajnych przypadkach tworzą wodoszczelną strukturę grzybni. Można to zauważyć, gdyż woda pod deszczach i nawadnianiu zamiast wsiąkać długo utrzymuje się na powierzchni.
Jak zlikwidować czarcie kręgi na trawniku?
W walce z czarcimi kręgami najważniejsza jest profilaktyka. Kluczowe działania, które ograniczają ryzyko ich powstawania, przy czym część z nich może bezpośrednio usunąć problem:
-
Oczyszczanie terenu z fragmentów pni, gałęzi i korzeni drzew czy krzewów w początkowym etapie zakładania trawnika.
-
Wszelkie działania, które mają na celu zwiększenie żyzności podłoża przed wysiewem trawy lub układaniem rolek. Na mało urodzajnych glebach szczególnie cenna jest uprawa nawozów zielonych z rodziny motylkowatych, które wiążą azot atmosferyczny.
-
Corocznie wykonywany „pakiet wiosennej regeneracji trawnika”. Najbardziej istotna jest wertykulacja, która pomaga pozbyć się zalegającej warstwy filcu. Aerację warto przeprowadzać 3-4 krotnie w roku.
-
Zrównoważone nawożenie dostosowane do potrzeb pokarmowych trawy w danej porze roku. Stosowanie nawozów, które zawierają kilka form azotu. Najlepiej korzystać z całorocznego programu nawożenia GP Premium.
-
Usuwanie pokosów po koszeniu. Na trawniku, na którym występowały bądź występują czarcie kręgi jest to niestety konieczne.
-
Systematyczne nawadnianie trawnika. Niedopuszczanie do długotrwałego przesuszenia trawy. Miejscowe suche plamy (LDS), które także sprzyjają czarcim kręgom są związane z nadmiernym napięciem powierzchniowym. W takich miejscach woda zamiast wsiąkać jest wypychana, a trawa cierpi na suszę. Problem rozwiązuje coroczne stosowanie preparatów wetting agents.
Fungicydy przeciw czarcim kręgom raczej nie są stosowane. Najbardziej ekstremalną metodą jest usunięcie darni z około 30 cm warstwą podłoża i zakup świeżej, żyznej ziemi. Niestety wiąże się z zakładaniem trawnika od nowa i wysokimi kosztami. W praktyce z takiego rozwiązania należy skorzystać, gdy na trawniku występują masowo nie tylko czarcie kręgi, lecz także inne, groźniejsze choroby grzybowe lub gdy podłoże jest zbyt ciężkie i ekstremalnie niewłaściwe jak na potrzeby trawnika.
FAQ: Czarcie kręgi na trawniku – najważniejsze pytania i odpowiedzi
Czy czarcie kręgi są szkodliwe dla ludzi i zwierząt domowych?
Czarcie kręgi bez widocznych grzybów kapeluszowych są nieszkodliwe dla ludzi i zwierząt (ryzyko zatrucia jedynie przy spożywaniu…ziemi). W przypadku występowania grzybów kapeluszowych wszystko zależy od gatunku. W kręgach mogą wyrastać grzyby trujące, takie jak muchomory. Dlatego niezależnie od obranych metod zwalczania czarcich kręgów trujące gatunki należy usuwać na bieżąco.
Czy można stosować domowe sposoby na czarcie kręgi?
Nie ma skutecznych, domowych sposobów, które rozwiązałyby problem czarcich kręgów. W tym aspekcie prowizorka nie sprawdza się. Najważniejsze są dwa fundamenty: właściwe przygotowanie gleby i prawidłowa pielęgnacja trawnika.
Dlaczego czarcie kręgi pojawiają się częściej w starych ogrodach?
Grzyby potrzebują dużej ilości materii organicznej do rozwoju. W starych ogrodach w ziemi znajduje się dużo rozkładających się korzeni drzew, krzewów czy resztek organicznych, które stanowią pożywkę. W dodatku na starym, zaniedbanym trawniku zalega gruba warstwa filcu, a podłoże nierzadko jest wydrenowane z najważniejszych pierwiastków pokarmowych, w tym azotu.
Jak odróżnić czarcie kręgi od miejscowych suchych plam (LDS)?
Miejscowe suche plamy (Localized Dry Spots) nie mają kształtu regularnych kręgów czy pierścieni, jednocześnie nie są otoczone pasmem intensywnie zielonej trawy. Trawa w takich miejscach blaknie, a następnie wysycha.
