Jak poprawić strukturę gleby pod trawnik?

W trakcie szukania informacji o tematyce ogrodniczej często natrafia się na termin „struktura gleby”. Jest istotny w kontekście uprawy roślin, także zakładania i pielęgnacji trawnika. O czym dokładnie mówi i jaki właściwie ma wpływ na trawę? Sprawdź, jakie działania wykonać, aby poprawić strukturę podłoża.

Co to jest struktura gleby?

Struktura gleby to sposób, w jaki cząstki mineralne i materia organiczna łączą się w całość i tworzą grudki, bryłki czy agregaty. Najbardziej pożądana jest struktura gruzełkowata, o zbitych cząsteczkach, które tworzą agregaty, a pomiędzy nimi znajdują się liczne kanaliki powietrzne. Najłatwiej porównać ją do gąbczastego tworu: ma podobne właściwości, odznacza się odpowiednią sorpcyjnością, czyli zdolnością do zatrzymywania wody i składników pokarmowych, a jednocześnie zapewnia dobrą wymianę gazową (co jest niezbędne dla korzeni roślin). Podłoże bez struktury gruzełkowatej łatwo zbryla się, jest trudniejsza do uprawy (poprawienia parametrów) i ma większą tendencję do zakwaszania (obniżenia odczynu).

To warto wiedzieć: Struktura gleby nie oznacza proporcji poszczególnych frakcji (np. piachu, iłu, gliny, itp.), chociaż na taką definicję można trafić w internecie. To skrót myślowy, w rzeczywistości struktura gleby w dużym stopniu zależy od tych proporcji.

Gruzełkowata struktura gleby a wpływ na trawnik

Struktura gruzełkowata jest najlepsza dla trawnika, dlatego przed jego założeniem wykonuje się szereg prac ziemnych, które mają na stworzyć warunki bliskie ideałowi. Daje to korzyści nie tylko dla trawnika, lecz także dla organizmów glebowych. O czym właściwie decyduje struktura glebowa?

• Zapewnia dobre stosunki wodno-powietrze. Oznacza to, że woda nie spływa zbyt szybko w głąb profilu glebowego ani nie zalega nadmiernie stwarzając ryzyko wystąpienia chorób grzybowych trawy (np. czerwonej nitkowatości). Jednocześnie korzenie są odpowiednio dotlenione.

• Wpływa na właściwy rozwój systemu korzeniowego traw, a to z kolei zwiększa ich efektywność w pobieraniu wody i składników pokarmowych, w rezultacie ogranicza ryzyko wystąpienia skutków suszy czy symptomów niedoboru pierwiastków. Zbyt zbita struktura hamuje rozwój korzeni, stwarza zbyt wilgotne warunki, a jednocześnie ma tendencję do zaskorupiania się w wierzchnich warstwach. Zbyt luźna natomiast powoduje szybkie przesychanie i wymywanie składników pokarmowych w głąb profilu glebowego, poza obręb korzeni.

• Wpływa pozytywnie na żyzność gleby, ułatwia rozwój pożytecznym mikroorganizmom glebowym. To wzajemna zależność, gdyż mikroorganizmy wpływają z kolei na tworzenie struktury gleby.

• Trawnik usytuowany na podłożu dobrej jakości rzadziej wymaga wykonywania niektórych zabiegów pielęgnacyjnych (np. aeracji). Jest też mniej narażony na występowanie mchu, a bardziej odporny na deptanie. Tym samym jest tańszy i mniej pracochłonny w utrzymaniu.

Poprawa struktury gleby przed założeniem trawnika

Prace, które mają na celu poprawienie struktury gleby wykonuje się najczęściej wiosną, pod koniec lata lub na początku jesieni (większość bezpośrednio przed założeniem trawnika). Uniwersalne działania, niezależnie od typu gleby:

• Zwiększenie materii organicznej. Dwa najczęstsze działania to nawożenie kompostem (dowolna ilość) i obornikiem (2-4 kg/m2 w zależności od żyzności podłoża). Pamiętaj, że po zastosowaniu obornika trzeba poczekać przynajmniej 5-6 tygodni, zanim posieje się trawę lub ułoży rolki. Nawozy organiczne przekopuje się z glebą, np. używając glebogryzarki bądź szpadla. Przez minimum kilka tygodni po oborniku nie stosuje się innych nawozów.

• Wysiew nawozów zielonych, np. wiosną, przy założeniu, że trawnik zakłada się pod koniec lata/jesienią. Można postawić na rośliny motylkowe (łubin, koniczyna, seradela), które dzięki symbiozie z bakteriami brodawkowatymi mają zdolność do wiązania azotu atmosferycznego. Wzbogacają glebę w najważniejszy pierwiastek pokarmowy. Sprawdzonym rozwiązaniem jest także wysiew (niedocenianej) rzodkwi oleistej. Roślina ma silnie rozwinięty system korzeniowy i głęboko penetruje glebę (do 150 cm). Poprawia niepulchnienie i strukturę. Tworzy dużą ilość biomasy, która po przekopaniu stopniowo rozkłada się i wzbogaca glebę w materię organiczną.

• Sprawdź odczyn pH (mierniki są łatwo dostępne w sklepach ogrodniczych). Optymalne pH dla trawy wynosi 5,6-6,5. W przypadku, gdy gleba jest kwaśna, zaleca się zastosowanie nawozów wapniowych. Optymalny termin na wapnowanie (nie łączyć z innymi nawozami!) to jesień. W takim wypadku z zakładaniem trawnika lepiej poczekać do wiosny. Regulacja odczynu wpływa m.in. na zdolność trawy do pobierania składników pokarmowych (i ich dostępność). Wapń powoduje koagulację gleby, czyli łącznie drobnych cząstek w większe, co poprawia strukturę.

• „Starter”, czyli zakup żyznego, próchniczego podłoża i przekopanie go z glebą w ogrodzie.Stosuje się nawet 30 l żyznego podłoża na 1m2 obszaru przeznaczonego na trawnik.

Porada eksperta Doktor Trawnik: Poszczególne zabiegi najczęściej wykonuje się glebogryzarką. Jednakże tam, gdzie się da warto używać szpadla bądź wideł amerykańskich. Zbyt intensywne korzystanie ze sprzętu ogrodniczego daje efekt odwrotny od oczekiwanego: niszczy gruzełki i tym samym pogarsza strukturę.

Jak poprawić strukturę gleby już po założeniu trawnika?

Na trawnikach o zbyt zbitej strukturze wykonuje się coroczne piaskowanie (na lepszych glebach co 2-3 lata). Zabieg rozluźnia glebę i poprawia warunki dla korzeni. Podczas wiosennej regeneracji wykonuje się wertykulację i aerację (ostatni wymieniony zabieg można powtarzać 2-3 krotnie). Należy dbać o odpowiednie pH gleby. Zwykłe nawozy mineralne nie poprawiają struktury gleby; w tym aspekcie sprawdzają się nawozy typu Save Water, np. Nawóz do trawnika Drain & Save Water długodziałający przeciwdziałający przesuszeniu trawnika. Jak działa?

• Nawóz do trawnika Drain & Save Water ma wysoką zawartość materii organicznej, która poprawia jakość gleby i wspiera procesy biologiczne w niej zachodzące (wyższa aktywność mikrobiologiczna).

• Zawiera technologie magazynujące wodę (surfaktanty), które zmniejszają napięcie powierzchniowe wody, tym samym zapobiegają problemowi hydrofobowości gleb. Jednocześnie zapobiegają zaskorupianiu wierzchnich warstw (struktura powierzchniowa nie zostaje zniszczona przez zalegającą wodę). Oprócz tego poprawiają warunki dla pożytecznych mikroorganizmów.

• Poprawia drenaż gleby.

• Chroni trawnik przed skutkami suszy, a także częstych, ulewnych deszczów.

• Ma długotrwałe działanie: jako surfaktant działa 5 miesięcy, jako nawóz długodziałający – 3 miesiące. Stopniowo uwalnia składniki pokarmowe, dzięki czemu darń jest gęsta i zachwyca soczystą zielenią.

Sprawdź także: Gleba idealna pod trawnik – czy istnieje?

FAQ – Gruzełkowata struktura gleby pod trawnikiem

Moja gleba to twarda, zbita glina. Czy mogę po prostu nawieźć na nią 10 cm czarnoziemu i posiać trawę?

Nie, woda będzie spływać i zalegać w warstwie gliny prowadząc do gnicia korzeni. Poszczególne frakcje należy wymieszać. W zasadzie oprócz tego powinno się dodatkowo wykonać działania, które rozluźnią podłoże (np. piaskowanie i zastosowanie kompostu ogrodniczego).

Co to jest „hydrofobowość gleby” i jak niszczy ona trawnik?

Hydrofobowość to zjawisko, w którym woda nie wsiąka, a jest wypychana. W rezultacie w jednym miejscu w nadmiarze wnika w głąb profilu glebowego, w innych zaś pojawia się problem suszy i powstają suche, placowate miejsca. Trawa wysycha fragmentami pomimo regularnego nawadniania. Ma to także negatywny wpływ na strukturę gleby, np. przez zaskorupianie wierzchnich warstw (jeszcze większy problem z wsiąkaniem wody) i pogarszanie warunków mikroorganizmom glebowym.

Jak sprawdzić, czy struktura gleby pod moim trawnikiem jest prawidłowa?

Wykonaj „test szpadla”. Wykop w kilku miejscach ziemię na głębokość ok. 20 cm. Jeśli rozpada się w dłoniach na drobne, porowate grudki struktura jest optymalna. Jeśli sypie się, rozpada na pył lub trzeba rozbijać ją ciężkim narzędziem lub kamieniem oznacza to, że wymaga poprawy przed założeniem trawnika.

Czy nadmierne podlewanie może zniszczyć strukturę gleby?

Tak. Częste, ale bardzo lekkie podlewanie powoduje, że wierzchnia warstwa gleby jest stale mokra, co prowadzi do wypłukiwania drobnych cząstek (np. iłu) w dół, gdzie tworzą nieprzepuszczalną warstwę. Lepiej podlewać rzadziej, a obficiej.